Steeds vaker kiezen consumenten voor een vegetarisch of veganistisch dieet. Zij doen dit vanuit ethische, ecologische of gezondheidsoverwegingen. De Hoge Gezondheidsraad publiceerde in april dit jaar een uitgebreid advies over vegetarische voeding.

Steeds vaker kiezen consumenten voor een vegetarisch of veganistisch dieet. Zij doen dit vanuit ethische, ecologische of gezondheidsoverwegingen.

De Hoge Gezondheidsraad publiceerde in april dit jaar een uitgebreid advies over vegetarische voeding. Plantaardig eten heeft onmiskenbaar milieu- en gezondheidsvoordelen. De raad gaat in het advies vooral in op bepaalde risico’s op tekorten aan essentiële nutriënten. Aan bod komt ook de mogelijke overmatige blootstelling aan toxische stoffen in plantaardige grondstoffen.

Tekorten essentiële nutriënten

De gezondheidsadviezen verschillen per dieet (wel of geen dierlijke producten), de leeftijd van de consument (kinderen, volwassenen, ouderen) en al dan niet zwangerschap en de lactatiefase bij vrouwen die borstvoeding geven.

Samenvattend stelt de raad dat hoe meer een dieet bepaalde producten uitsluit, hoe groter het risico is op een voedingstekort en dus ondervoeding. In het bijzonder kunnen er tekorten ontstaan aan essentiële aminozuren uit hoogwaardige dierlijke eiwitten, hoogwaardige omega-3 vetzuren (EPA en DHA), vitamines D en B12, calcium, ijzer jodium en ijzer.

De hoeveelheid koolhydraten is op zich van minder groot belang, maar te veel vezels uit plantaardige voeding kunnen vooral bij kinderen de beschikbaarheid van mineralen verminderen. Calcium- en vitamine D-tekort is een algemeen probleem, vooral voor consumenten die geen zuivel eten of drinken. Vitamine B12 is een uitzonderlijk geval, omdat deze alleen in dierlijke producten aanwezig is. Dat geldt ook voor ijzer en zink, mineralen die vooral uit vis en vlees en minder uit eieren worden gehaald. Het risico op tekorten wordt nog eens versterkt door de hogere inname van plantaardige componenten als oxaal- en fytinezuur, die de opname van nutriënten in het lichaam verminderen.

Risico’s overmatige blootstelling

Belangrijk aandachtspunt voor zowel vegetariërs, veganisten als flexitariërs is volgens de Hoge Gezondheidsraad ook de blootstelling aan toxische stoffen, bijvoorbeeld pesticiden. Producten uit de biologische of duurzame landbouw verdienen daarom de voorkeur.

In het bijzonder bij peulvruchten vragen zogenoemde antinutriënten, zoals trypsine en lecithine, de aandacht. Deze kunnen de opname van bepaalde nutriënten in het lichaam belemmeren. Een warmtebehandeling inactiveert de antinutriënten. Aandacht bij granen, en in mindere mate bij fruit en groenten, vragen mycotoxines, giftige stoffen van schimmels. Nog een voorbeeld: specerijen en aromatische kruiden kunnen ongewenste bacteriën bevatten. Kwaliteitscontrole en -borging in de productketens moeten dergelijke problemen voorkomen en de voedselkwaliteit en -veiligheid borgen zodat de voordelen van een plantaardig dieet voor zowel de gezondheid van de planeet als die van de mens onverminderd overeind blijven.

Bron: Vegetarische voeding, Hoge Gezondheidsraad, april, 2021, 167 pag.’s

Foto: EVA