Zeewier speelt een steeds belangrijkere rol in de verschuiving naar duurzamere voeding, cosmetica en meststoffen. De complementaire onderzoeks- en innovatieprojecten C3Weed van Associatie KU Leuven en I3 4 Seaweed (internationaal) zijn gericht op het ontsluiten van zeewier, zeggen dr. Liselot De Vlieger, Innovatiemanager aan KU Leuven en Vives, en dr. Flore Vancoillie, postdoctoraal onderzoeker aan KU Leuven.

Door de projecten C3Weed en I3‑4‑Seaweed willen de partners werken richting een professionele, Europese zeewierwaardeketen die economisch rendabel is. C3weed legt de nadruk op wetenschappelijke onderbouwing en productontwikkeling, terwijl I3‑4‑Seaweed zich toelegt op opschaling, marktimplementatie en interregionale samenwerking.

C3Weed en I3-4 Seaweed

Het I3-4Seaweed project is een Europees project. Er zijn zestien partners betrokken uit zes verschillende landen. “Het project I3-4Seaweed heeft als doel om zeewierinnovatie in Europa mogelijk te maken. Hoewel zeewier al heel sterk aanwezig is in bijvoorbeeld Azië en andere regionen, staat het in Europa eigenlijk nog in zijn kinderschoenen. We hebben nood aan een gestructureerde aanpak om de volledige zeewierketen te faciliteren binnen Europa, dus van zeewierproductie naar verwerking en naar het uiteindelijk toevoegen aan eindproducten, zoals voeding, maar ook meststoffen en cosmetica” duidt Flore Vancoillie.

Bredere scope

Terwijl binnen het C3Weed‑project de focus ligt op de karakterisatie en de incorporatie van volledige zeewierbiomassa in voeding, heeft het I3‑4‑Seaweed‑project een ruimere doelstelling. Dit project omvat niet alleen de volledige zeewierwaardeketen met partners gespecialiseerd in zeewiercultivatie en verwerking, maar richt zich op een uitgebreider toepassingsdomein, waaronder ook cosmetica en meststoffen.

Duurzaamheid

Cultiveren van zeewier kan zowel via wildpluk in de zee, door cultivatie op lijnen of zelfs op het land in tanks, merkt De Vlieger op. “Indien we zeewier uit de zee halen, is er geen land noodzakelijk, heb je geen zoetwater nodig en is er eveneens geen meststof vereist. Bovendien gaat het de verzuring van de oceaan tegen, doordat het ook CO₂ gaat opnemen.  Daarnaast is het nutritioneel  een zeer interessante grondstof om te gaan toepassen in voeding, gezien het rijk is aan vezels, bepaalde mineralen, antioxidanten,...”.

Clean-label

“Indien we kijken naar toepassingen van zeewier in voeding door voedingsbedrijven, wordt er vandaag vooral gewerkt met geëxtraheerde componenten uit zeewier, zoals carrageen, agar en alginaat. Deze hebben als nadeel dat ze een E‑nummer dragen en de extractie een complex en energie-intens proces is (bioraffinage). Tevens ontstaan er bij extractie veel reststromen”, duidt De Vlieger aan. “C3weed wil dat paradigma doorbreken. Als je de volledige zeewierbiomassa (als ingrediënt) toevoegt aan een voedingsproduct in plaats van een zeewierextract (als additief), kan je inderdaad richting een clean‑labelbenadering gaan.”

Afstappen van extracten

“We zien dat de voedingsbedrijven willen afstappen van de extracten en richting volledige zeewierbiomassa willen verschuiven, maar ze hebben hier weinig tot geen ervaring mee. Ook in de literatuur is er relatief weinig onderzoek gedaan naar karakterisatie en toepassing van die volledige zeewierbiomassa in voedingsproducten. Dat is eigenlijk de researchgap waarop wij willen werken en waarin wij de voedingsindustrie echt gaan ondersteunen.”

Expertisecentrum

“In een eerste fase willen we een complete zeewiermatrix opstellen van de technofunctionele, nutritionele en sensorische eigenschappen van 11 non-novel zeewiersoorten om zeewierkwekers, ingrediëntenleveranciers en voedingsproducenten te ondersteunen bij het bepalen welk type zeewier het best past bij een bepaald voedingsproduct. De matrix helpt om, afhankelijk van het beoogde functionele doel (zoals textuurverbetering, kleur, nutritionele verrijking of smaak), de  meest geschikte zeewiersoort te selecteren. Op die manier kunnen bedrijven op basis van de gewenste rol van zeewier binnen hun product een onderbouwde keuze maken. Dit voorkomt dat zeewieren op goed geluk worden uitgeprobeerd en ondersteunt een meer kennisgerichte productontwikkeling”,  vervolgt De Vlieger.

Tweede fase

“Als voorbeeld hiervan zullen we in de tweede fase van dit project drie modelproducten ontwikkelen waarin zeewier als macrocomponent wordt geïntegreerd als inspiratiebron voor de voedingsindustrie. De selectie van het gebruikte zeewier gebeurt op basis van de zeewiermatrix en het beoogde functionele doel in het voedingsproduct. Met dit project willen we bovendien de basis leggen voor een Europees expertisecentrum voor het gebruik van zeewier in voeding. Op die manier willen we innovatie in de voedingsindustrie ondersteunen en zeewier integreren in onze voedingsketen”, vult postdoctoraal onderzoeker Vancoillie aan.

C3Weed-team

Het C3Weed-team van de Associatie KU Leuven bestaat uit drie  betrokkenen. De onderzoeksgroep Food & Lipids aan KU Leuven campus KULAK Kortrijk, onder leiding van prof. Imogen Foubert, is gespecialiseerd in lipiden, pigmenten en antioxidanten. De tweede onderzoeksgroep is Meat Technology & Science of Protein-Rich Foods (MTSP) van KU Leuven campus Gent o.l.v. prof. Ilse Fraeye, gespecialiseerd in eiwitrijke levensmiddelen, zoals vleesproducten, hybride producten en vegetarische alternatieven. Tot slot is er nog de onderzoeksgroep Food Processing van Hogeschool Vives. Deze beschikt over ervaring in verwerking en stabilisatie van grondstoffen en productontwikkeling.  De laatste twee groepen doen volgens De Vlieger meer praktisch onderzoek, waardoor dit project zowel fundamentele als toegepaste inzichten oplevert. 

Informatie

https://i3-4-seaweed.eu

https://research.kuleuven.be/portal/en/project/3E240094