Xavier Gellynck, hoogleraar Landbouweconomie en Agro-marketing aan de Universiteit Gent, geeft inzicht in de toekomstige ontwikkelingen binnen de voedingsindustrie en benoemt de voornaamste uitdagingen waarmee de sector wordt geconfronteerd.

Wat zijn uw verwachtingen voor de voedingsindustrie voor 2026?

“Het zal niet evident zijn om het herstel van 2025 verder te zetten. Export is en blijft belangrijk voor de sector, maar deze naar derde landen staat onder druk. Vanuit FEVIA wordt de kaart 'duurzaamheid' getrokken. Ik denk niet dat dit de juiste is. Duurzaamheid is een belangrijke factor binnen onze maatschappij, maar om daar nu de absolute prioriteit van te maken, daar heb ik toch mijn vragen bij. Vanuit verschillende hoeken neemt de kritiek op de Green Deal van de Europese Commissie toe, zowel internationaal, nationaal als regionaal. We moeten opletten dat we onze maakindustrie, waarvan de voedingsindustrie de belangrijkste is, het leven niet al te zuur maken. Regels moeten er zijn, maar een opbod aan regels waar uiteindelijk niemand beter van wordt, daar moeten we mee opletten.”

Wat zijn de voornaamste uitdagingen en wat houden die concreet in?

 “Ik denk dat de voornaamste de rendabiliteit is. De marges van onze bedrijven staan onder druk en het uitvoeren van de noodzakelijke investeringen in infrastructuur (o.a. artificiële intelligentie) en innovatie is verre van evident. De terugverdienperiodes zijn te lang, waardoor investeringen uitgesteld worden. Dergelijk gedrag hypothekeert de toekomst en is gevaarlijk.” 

Hoe waren de oogsten van de voornaamste grondstoffen? 

"Grondstoffen staan onder druk, niet in het minst door regelgeving die op ons afkomt (EUDR - Deforestation Regulation). Het conflict tussen Rusland en Oekraïne heeft nog altijd een belangrijke impact op granen en energie (gas). De EUDR zal een belangrijke impact hebben op meerdere gewassen (palmolie, koffie, cocoa, ...). We moeten opletten dat we hier niet dezelfde fout maken als bij soja uit Latijns-Amerika en de GMO-polemiek, waarbij de Chinezen met open armen in Brazilië werden ontvangen. Water is ook een belangrijk aandachtspunt: we moeten dringend werk maken van opvang en vasthouden van regenwater en stoppen met het naar de zee te dragen.” 

Waar zijn er tekorten/overschotten en welke impact zullen die hebben op de voedingsmarkt?

“Overschotten en tekorten hebben vooral een impact op de prijzen van de volgende jaren. Zoals aardappelen bijvoorbeeld, de prijzen staan onder druk omwille van de overproductie van vorig jaar (diepvriezers zitten vol). Bij rundvlees noteren we een omgekeerde beweging met hogere prijzen aangezien tal van veehouders er de brui aan geven, vaak omwille van de steeds striktere regelgeving. Afhankelijk van de aard van het productie en het lokale dan wel mondiale karakter van de markt, zijn klimatologische factoren nog altijd veruit de belangrijkste prijsbepalende factor. Met andere woorden prijzen worden vooral bepaald door aanbodgerelateerde factoren en niet zozeer vraaggerelateerde.”

Kaderstuk: De impact van de oorlog in het Midden-Oosten

De actualiteit haalde ons oorspronkelijk interview in, want toen was er nog geen sprake van een oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten & Israël. Daarom klopten we opnieuw bij Xavier Gellynck aan, die zo vriendelijk was om de gevolgen van deze oorlog op de voedingsindustrie voor ons te schetsen.  

“Net zoals de oorlog tussen Rusland en Oekraïne zal ook het conflict in het Midden-Oosten een belangrijke impact hebben op de performantie van onze bedrijven en op die uit de voedingsindustrie in het bijzonder. Geopolitiek stonden we er al niet goed voor en dit nieuwe conflict gooit extra olie op het vuur. Los van het feit dat de aanvoerketens naar deze regio verstoord kunnen worden, is het risico op een galopperende inflatie zeker niet onbestaande. Een aanhoudende stijging van de energieprijzen kan daarbij een aanjager zijn. Daarna zullen de prijzen van andere producten onvermijdelijk volgen, zeker als er veel energie noodzakelijk is voor hun productie. Tevens zal onze voedingsindustrie geconfronteerd worden met een bijkomende loonindexering, wat de concurrentiepositie verder onder druk zet. Het bestrijden van de inflatie zal bovendien gepaard gaan met stijgende rentevoeten, wat in combinatie met de toenemende onzekerheid over de toekomst allerminst gunstig is voor investeringen in de sector.”

www.ugent.be