“Belangrijk is dat voedingsbedrijven hun producten niet anders voordoen dan ze zijn. Wees eerlijk over de samenstelling en misleidt de consument niet door voedings- en gezondheidsclaims”, zegt Elif Stepman van foodwatch.

“Belangrijk is dat voedingsbedrijven hun producten niet anders voordoen dan ze zijn. Wees eerlijk over de samenstelling en misleidt de consument niet door voedings- en gezondheidsclaims”, zegt Elif Stepman van foodwatch.

In Nederland en Duitsland -vooralsnog nog niet in België- reikt foodwatch jaarlijks het Gouden Windei uit een voedingsbedrijf dat het meest misleidende product van het jaar op de markt heeft. “Genomineerden passen vaak hun product aan naar aanleiding van de nominatie”, vertelt Elif Stepman, campagneleider bij deze kritische voedselwaakhond. “De vraag is telkens weer waar eindigt marketing en begint misleiding”, zegt zij. “Artikel 8 van de Algemene Levensmiddelenverordening EG 178/2002 verbiedt misleiding, maar wat dat is, is in de verordening niet altijd duidelijk.”

Hier komt volgens Stepman nog bij dat nationale overheden ruimte laten om aspecten als de naamstelling die samenhangt met de receptuur van producten zelf in te vullen. “Uitgangspunt is dat hierbij rekening wordt gehouden met de ‘verwachting van de consument’, maar de vraag is in hoeverre die consument wordt betrokken bij de wettelijke omschrijvingen en receptuur.”

Gezondheids- en voedingsclaims

De Europese Commissie is al een tiental jaren bezig met duidelijke regels voor gezondheids- en voedingsclaims, maar de finish is nog niet gehaald. Stepman zie wel verbeteringen. “Ongezonde energiedrankjes met cafeïne mogen niet meer worden aangeprezen met claims dat ze de concentratie en alertheid bevorderen.” Daartegenover vindt de consument in de supermarkt nog steeds talrijke producten met te veel suiker, vet en zout die zich toch een gezond imago aanmeten, zegt ze. “Een voorbeeld zijn ongezonde tussendoortjes die pronken met proteïneclaims of mierzoete vruchtendrank die wel zou voldoen aan je ‘dagelijkse vitaminebehoefte’.” Producenten mogen in principe zelf bepalen of zij voedings- en gezondheidsclaims op productverpakkingen plaatsen. EU-verordening Nr. 1924/2006, ook wel ‘de Claimsverordening’ regelt dit.

Claims mogen uitsluitend worden gebruikt als zij aan de hierin opgenomen eisen voldoen. Dit wordt bepaald door de Europese Commissie op advies van de EFSA. Voedingsclaims zeggen iets positiefs over de samenstelling van een product, zoals ‘bron van vezels’.

Gezondheidsclaims zijn onder te verdelen in generieke (algemene) claims, ziekterisicoreductieclaims (verlaging van een risicofactor van ziekte) en kinderclaims (gericht op gezondheid van kinderen). Gezondheidsclaims dienen vergezeld te worden van een tekst die een gezonde levensstijl benadrukt, de hoeveelheid die geconsumeerd dient te worden om het gewenste effect te bereiken.

“Voor ingrediëntenleveranciers en voedingsbedrijven zijn transparantie en heldere informatie van groot belang”, benadrukt Stepman. “Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid voor de claims bij de voedingsbedrijven.”